Khí phế thủng

Một người đang ở độ tuổi gặt hái nhiều thành công, làm việc “đầu óc” nên hút thuốc lá hơi nhiều. Gần đây, anh ấy có cảm giác khó thở và hay ho. Anh đi khám bác sĩ, được chụp X quang phổi và được biết là bị… thủng phổi!
Khí phế thủng là gì?
Sự thực thì người này không phải bị thủng phổi mà là bị khí phế thủng.
Khí phế thủng là tình trạng mà vách các phế nang trong phổi mất tính co giãn. Các phế nang trở nên yếu và dễ vỡ. Tính đàn hồi của mô phổi mất đi khiến cho không khí bị bắt giữ trong phế nang, làm giảm khả năng trao đổi oxygen và khí CO2. Cũng vậy, khả năng “mở” của phế quản bị mất đi, gây ra sự tắc nghẽn đường dẫn khí.
Triệu chứng biểu hiện của khí phế thủng bao gồm khó thở, ho và giới hạn hoạt động thể lực. Khí phế thủng và viêm phế quản mạn tính, cùng nhau tạo nên bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD).
Nguyên nhân khí phế thủng là gì?
Hút thuốc lá là nguyên nhân chính gây nên khí phế thủng. Một nguyên nhân khác gây khí phế thủng là thiếu một loại protein “bảo vệ phổi”, gọi là alpha 1- antitrypsin (AAT). Ở Việt Nam chưa có con số thống kê số người bị thiếu AAT, nhưng ở Mỹ ước tính có khoảng 100 ngàn người bị thiếu AAT. Tuổi khởi phát bị khí phế thủng do thiếu AAT là sớm hơn do hút thuốc lá. Hút thuốc lá sẽ làm nặng lên đáng kể tình trạng khí phế thủng ở người bị thiếu AAT.
Khí phế thủng trầm trọng thế nào?
Khí phế thủng thường xuất hiện sau 45 tuổi, nghĩa là ở độ tuổi mà ta có thể làm được nhiều thứ cho gia đình và xã hội. Ở xứ ta, đàn ông hút thuốc lá nhiều hơn phụ nữ nên tỷ lệ bị khí phế thủng ở nam giới cũng cao hơn.
Khí phế thủng cùng với viêm phế quản mạn tính tạo ra bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng “top ten” ở các nước phát triển cũng như đang phát triển.
Khí phế thủng phát triển như thế nào?
Phế nang là nơi mà oxygen (được ta hít vào từ không khí) trao đổi với khí CO2 của máu ở phổi (CO2 được sinh ra qua quá trình chuyển hóa của các tế bào, được máu vận chuyển từ tế bào về phổi). Kết quả của sự trao đổi này là oxygen từ không khí được đi vào máu và CO2 từ máu sẽ được thải ra ngoài. Khí phế thủng bắt đầu với sự phá hủy phế nang trong phổi. Sư phá hủy này làm cho vách của các phế nang mỏng đi và dễ vỡ. Tổn thương phế nang không thể hồi phục được và tạo ra các “lỗ trống” vĩnh viễn, thường ở thùy dưới của phổi. Đặc điểm này trên phim X quang là phần thấp của phổi “đen” hơn phần trên của phổi do bị ứ khí nhiều hơn.
Khi các phế nang bị phá hủy, phổi sẽ cung cấp ít oxygen cho máu, máu đem oxygen đến mô giảm đi và kết quả là bệnh nhân sẽ bị thở ngắn. Phổi có tính năng đàn hồi vốn rất quan trọng trong việc giữ cho phế quản “mở” ra. Khi phổi bị mất tính năng đàn hồi, bệnh nhân bị khó thở, đặc biệt là khó thở khi thở ra. Cũng do phổi mất tính đàn hồi, phế quản không còn thông thoáng nên sẽ bị ứ các chất tiết làm bệnh nhân phải ho để tống những chất này ra ngoài.

emphysema_centri-pan.jpg

Hình ảnh khí phế thủng: A: Khí phế thủng trung tâm tiểu thùy; B: khí phế thủng toàn tiểu thùy

Điều trị khí phế thủng
Mục đích của điều trị là làm giảm triệu chứng và ngăn chặn bệnh tiến triển, đồng thời giảm thiểu tối đa tác dụng phụ do thuốc gây ra. Điều trị bao gồm, ngưng hút thuốc lá, vì đó là yếu tố quan trọng nhất giúp cho phổi khỏe mạnh. Các thuốc giãn phế quản sẽ giúp cho phế quản được “mở” tốt hơn, giải quyết tình trạng khó thở cũng như hỗ trợ tống đờm ra ngoài. Các thuốc này có thể cho qua đường hít dạng khí dung hay đường uống. Corticosteroid có thể dùng để hít trong điều trị dự phòng hay uống (hoặc tiêm) trong điều trị cơn cấp. Khi bị cơn cấp có thể phải dùng thuốc kháng sinh khi nghi ngờ bị nhiễm trùng. Tập thể dục bao gồm tập thể dục thông thường (tốt nhất là đi bộ) và tập thở để giúp cho cơ hô hấp được khỏe mạnh. Tập thở bước đầu nên được hướng dẫn bởi chuyên viên vật lý trị liệu chuyên về hô hấp (có thể liên hệ ở Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch). Thuốc ức chế men alpha 1-proteinase chỉ sử dụng ở bệnh nhân bị khí phế thủng do thiếu AAT, không nên sử dụng cho người bị khí phế thủng do các nguyên nhân khác. Phẫu thuật giảm thể tích phổi và ghép phổi được cân nhắc rất kỹ lưỡng bởi thầy thuốc chuyên khoa về lồng ngực.
Dự phòng khí phế thủng
Các nhà nghiên cứu thấy rằng bỏ hẳn hút thuốc lá có thể dự phòng cũng như làm giảm tiến triển khí phế thủng. Kiểm soát các yếu tố môi trường khác, chẳng hạn ô nhiễm không khí, cũng có thể giúp ngăn chặn khí phế thủng.
Trong trường hợp đã bị khí phế thủng, người bệnh cần tuân thủ các hướng dẫn của bác sĩ hô hấp để làm giảm thiểu số lần lên cơn cấp và cơn cấp nếu có xảy ra cũng nhẹ. Duy trì thói quen dinh dưỡng thích hợp, ngủ đủ giấc, tập thể dục đều đặn để giữ gìn sức khỏe và tăng sức đề kháng với vi trùng. Ngay khi thấy có dấu hiệu bị cảm lạnh hay viêm nhiễm đường hô hấp trên (chảy mũi, hắt hơi, đau họng…) là cần đến bác sĩ ngay. Viêm nhiễm đường hô hấp có thể làm trầm trọng các triệu chứng khí phế thủng. Để đề phòng viêm nhiễm đường hô hấp, nên chủng ngừa cúm và phế cầu khuẩn (Pneumocoque).
Cuối cùng, hãy nhớ rằng, không hút thuốc lá. Đa số những người bị khí phế thủng là người hút thuốc lá. Khi đã bị khí phế thủng, tiếp tục hút thuốc sẽ làm tình trạng bệnh nặng thêm, đặc biệt ở những người bị khí phế thủng do thiếu AAT.
Khí phế thủng là một bệnh nghiêm trọng. Khi tổn thương phổi kéo dài, có thể dẫn đến tâm phế mạn (bệnh tim do bệnh phổi mạn tính gây ra), một bệnh ảnh hưởng rất nhiều đến cuộc sống của bệnh nhân và việc điều trị là đã muộn.

Bác sĩ Nguyễn Hoàng Quân (Theo DNSG Cuối Tuần)

Bệnh văn phòng và cách phòng chống

Từ thế kỷ XVIII, các bác sĩ đã phát hiện có một số tư thế khi làm việc gây ra một số bệnh cơ xương. Có những bệnh liên quan đến tư thế làm việc ở văn phòng.
NHỮNG BỆNH VĂN PHÒNG THƯỜNG GẶP LÀ GÌ?
Nhóm bệnh cơ xương: Bệnh cơ xương thường xảy ra từ từ qua thời gian do các tổn thương lặp đi lặp lại trên các mô mềm (cơ, gân, dây chằng, khớp, sụn) và hệ thần kinh. Như bao vấn đề khác, bệnh cơ xương cũng có mối liên hệ nhân quả.
Có rất nhiều yếu tố gây ra bệnh cơ xương, chẳng hạn công việc phải dùng lực nhiều, vận động hoặc di chuyển nhanh (chơi tennis chẳng hạn), công việc có tính chất lặp đi lặp lại, làm việc với tư thế tĩnh tại kéo dài (ngồi hàng giờ với máy vi tính). Nghiên cứu của Farmington cho thấy bệnh cơ xương do sử dụng máy vi tính chiếm tỷ lệ rất cao. Các yếu tố nguy cơ khác có thể kể là khi làm việc dưới áp lực (nhất là lúc phải chạy đua với kế hoạch), môi trường lạnh (nhiệt độ trong phòng làm việc dưới 200C)…
Bệnh lý cơ xương thường gặp là hội chứng ống cổ tay, viêm dây chằng, viêm bao hoạt dịch, viêm khớp, rách dây chằng-cơ, thoái hóa và thoát vị đĩa đệm… và chúng có thể gặp nhiều nơi trong cơ thể, nhưng phổ biến là cổ và cột sống ngực, vai, khuỷu và cánh tay, cổ tay, bàn tay và các ngón, cột sống thắt lưng, chân, mắt cá và bàn chân… Nếu có bất kỳ triệu chứng nào như tê ngón tay, cử động ngón tay khó khăn, tê chân, đau hoặc cứng khớp, đau lưng… thì có thể bạn đã mắc bệnh ở xương.
Hội chứng tổn thương thần kinh là những thứ mà bạn có thể gặp. Khi bạn ngoẹo đầu sang một bên để giữ điện thoại nói chuyện trong khi hai tay vẫn thoăn thoắt với máy tính, có thể bị Hội chứng thoát ngực. Nó là do sự chèn ép đám rối thần kinh cánh tay do căng cơ bên của cổ vì sai vị trí đầu hay tư thế ngồi sụp. Khi duỗi ngón tay và cổ tay lặp đi lặp lại hay do quay cẳng tay sẽ làm chèn ép dây thần kinh quay, coi chừng bị Hội chứng ống thần kinh quay với biểu hiện là cảm giác khó chịu từ khuỷu tay đến phần chân đế của ngón cái hoặc yếu cổ tay. Suy tư với mức lạm phát tăng cao, bạn chìm trong suy nghĩ với khuỷu tay chống lên mặt phẳng cứng một cách vô thức làm chèn ép dây thần kinh trụ bên trong khuỷu tay, bạn bừng tỉnh do cảm giác tê cóng hay đau nhức bên trong cánh tay đi kèm với nhức nhối đến ngón đeo nhẫn và ngón út, đó là biểu hiện của Hội chứng ống thần kinh trụ. Khi bạn đang nghỉ ngơi hoặc vào ban đêm, bạn thấy đau, cảm giác rát bỏng, tê và ngứa bàn tay hay cổ tay, teo mô cơ ngón cái, giảm sức nắm, rất có thể bạn đang bị chèn ép dây thần kinh giữa gây Hội chứng ống cổ tay.
PHÒNG CHỐNG BỆNH VĂN PHÒNG
Đầu tiên, chúng ta phải duy trì tư thế thông thường, bằng cách:

  • Duy trì tư thế thẳng đứng của lưng và cổ, vai thả lỏng.
  • Giữ cánh tay gần với thân, khuỷu tay 90-100 độ.
  • Giữ bàn chân phẳng chạm đất, trọng lượng thân trên đặt nơi “xương ngồi”.
  • Cổ tay ở vị trí tự nhiên nhất. Vùng an toàn cho cử động cổ tay là 15 độ theo các hướng khác nhau.
  • Tránh uốn cong cổ về phía trước trong một khoảng thời gian kéo dài (nhớ rằng lực sẽ tăng gấp bốn lần khi uốn cong cổ về phía trước).
  • Tránh ngồi ở vị trí tĩnh tại trong một thời gian dài.

Sau đó là những lưu ý sau để ngăn chặn bệnh văn phòng:

  • Làm nóng và co duỗi trước những hoạt động lặp đi lặp lại, tĩnh tại hay kéo dài.
  • Nghỉ thường xuyên khi áp dụng bất kỳ tư thế nào kéo dài mỗi 20-30 phút.
  • Thay đổi tư thế hoặc ngưng những hoạt động gây đau.
  • Nhận biết các dấu hiệu sớm của tiến trình viêm và điều trị sớm.

Cuối cùng, dưới đây là 12 mẹo vặt giúp bạn làm việc được lâu với máy vi tính.

ergo1.JPG

  1. Dùng ghế ngồi tốt, lưng ghế cơ động và ngồi tựa lưng vào đó.
  2. Đỉnh của màn hình cao 5-8 cm trên tầm mắt.
  3. Không để ánh sáng chói trên màn hình, sử dụng một kính lọc chống chói.
  4. Ngồi cách xa màn hình một sải tay.
  5. Bàn chân đặt trên nền nhà hay chỗ để chân chắc chắn.
  6. Sử dụng một dụng cụ giữ tài liệu, tốt nhất là ngang tầm màn hình máy vi tính.
  7. Cổ tay nằm ngang và thẳng với cẳng tay để sử dụng bàn phím hoặc con chuột/thiết bị nhập dữ liệu.
  8. Cánh tay và khuỷu tay nới lỏng gần thân người.
  9. Đặt màn hình và bàn phím ở giữa trước mặt.
  10. Sử dụng khay đựng bàn phím nghiêng theo độ âm với bục để chuột ở phía trên hay  bục có thể điều chỉnh nghiêng xuống đặt cạnh ngay bàn phím.
  11. Dùng bề mặt làm việc chắc chắn và kệ đựng bàn phím chắc chắn.
  12. Nghỉ giải lao ngắn thường xuyên.

Bác sĩ Nguyễn Hoàng Quân (Theo DNSG Cuối Tuần)

Một Số Bài Báo

Béo phì & Chức năng phổi

Thuở nhỏ, khi nô đùa, ta thường thấy những bạn “sổ sữa” thường dễ mệt, dễ “thở hỗn hễn” hơn chúng ta …

Béo phì là gì?
Với đà phát triển tốt của nền kinh tế, ngày càng có nhiều người bị béo phì, đặc biệt ở thành thị, nơi mà con người ít vận động lại thường xuyên …tiệc tùng. Một người được gọi là béo phì khi có Chỉ số khối cơ thể (BMI) lớn hơn hoặc bằng 30. BMI được hiểu nôm na là so sánh cân nặng với chiều cao của một người, công thức tính BMI là tỷ số giữa cân nặng (tính bằng kilogram) và bình phương chiều cao (tính bằng mét). Chẳng hạn, một người cao 1,60 mét và nặng 64 kg thì BMI = 64/1,6 x 1,6 = 25.
Có sự liên quan giữa béo phì và gia tăng nguy cơ của nhiều bệnh như ung thư, tim mạch, nội tiết, khớp. Béo phì cũng có ảnh hưởng trên chức năng của hệ hô hấp như ảnh hưởng trên hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn (COPD), rối loạn liên quan với giấc ngủ.

Ảnh hưởng của béo phì trên chức năng sinh lý của phổi
Hệ hô hấp có một tính năng sinh lý tuyệt vời là Tính đàn, thường được đánh giá bằng Suất đàn. Có thể hiểu đơn giản suất đàn của hệ hô hấp là khả năng mà phổi và thành ngực giãn ra để tăng thể tích khi tăng một đơn vị áp suất trong đường dẫn khí. Ở người béo phì, suất đàn của toàn hệ thống hô hấp giảm đến một phần ba so với bình thường. Điều này có nghĩa là khả năng giãn ra của phổi và thành ngực khi cần thiết ở người béo phì bị giảm đi.
Khi bị béo phì quá nhiều sẽ làm cho các cơ hô hấp không đủ khả năng thực hiện vai trò của nó, đặc biệt là cơ hoành. Vì cơ hoành giữ vai trò quan trọng trong hô hấp, cho nên người béo phì nặng có thể bị hội chứng giảm thông khí do béo phì.
Để chống lại việc giảm suất đàn của toàn hệ thống hô hấp và yếu cơ hô hấp, người béo phì phải thở nhanh và nông mà chúng ta thường thấy biểu hiện là “thở hỗn hễn”.

Béo phì & Hen suyễn
Dù chưa được chứng minh một cách rõ ràng, ngày nay, đa số y văn trên thế giới đều thừa nhận rằng, rối loạn chức năng phổi ở người béo phì liên quan với sự gia tăng nguy cơ hen suyễn.
Về mặt lâm sàng, hen suyễn có biểu hiện là những đợt lặp đi lặp lại của các triệu chứng hô hấp như khò khè, khó thở, nặng ngực và ho. Các triệu chứng này xảy ra là hậu quá của tiến trình viêm mạn tính trong phế quản. Người béo phì cũng có “ái tính” cao với viêm. Ngoài ra, béo phì cũng có ảnh hưởng trên đáp ứng điều trị với hít corticosteroid. Một nghiên cứu lớn đã được thực hiệc để đánh giá đáp ứng với hít corticosteroid ở người béo phì bị hen suyễn thì thấy đáp ứng kém hơn so với người hen suyễn không bị béo phì. May mắn là với corticosteroid uống hay với các thuốc điều trị hen suyễn khác thì không có sự khác biệt giữa người bị béo phì và không bị béo phì.
Sự liên quan giữa béo phì và hen suyễn có tính nhân quả hay không? Câu trả lời vẫn đang còn bỏ ngỏ. Tuy nhiên, về mặt lâm sàng, các thầy thuốc hô hấp thường phải vất vả hơn trong chẩn đoán cũng như trong điều trị hen suyễn ở những người béo phì. Đầu tiên, triệu chứng khò khè được bệnh nhân hen suyễn báo cáo cũng không rõ ràng như người không bị béo phì. Kế tiếp, phương pháp đặc hiệu được sử dụng trong chẩn đoán hen suyễn cũng ít “nhạy” hơn ở người béo phì. Thứ ba, như trên đã nói, corticosteroid hít cũng ít hiệu quả hơn trong việc điều trị dự phòng hen suyễn ở người béo phì. Cuối cùng, người bị béo phì dễ bị các rối loạn như trào ngược dạ dày thực quản, rối loạn thở khi ngủ. Các rối loạn này có tác động không tốt trong việc chẩn đoán và điều trị hen suyễn.

Béo phì và COPD
COPD là một bệnh mạn tính, tiến triển liên tục, bao gồm hai thành phần là viêm phế quản mạn tính và khí phế thủng. Hai thành phần này không phải luôn dễ dàng phân biệt. Vì thế, với người trong “nhóm” bệnh này, đừng ngạc nhiên, đôi khi được bác sĩ A chẩn đoán là viêm phế quản mạn tính, thỉnh thoảng được bác sĩ B chẩn đoán là khí phế thủng. Thông thường, viêm phế quản mạn hay gặp ở người béo phì (hoặc dư cân), khí phế thủng hay gặp ở người “gầy gò”.
Cho đến nay, ảnh hưởng của béo phì đối với COPD chưa được nghiên cứu một cách đầy đủ và hoàn thiện. Tuy nhiên, một số nghiên cứu được tiến hành ở Đan Mạch, Hàn Quốc cho thấy rằng béo phì có thể chống lại nguy cơ bị COPD hoặc “làm giảm” tỷ lệ tử vong ở những trường hợp COPD nặng. Các nghiên cứu này có số lượng bệnh nhân tương đối nhỏ cho nên tính thuyết phục không cao. Hiện tượng này, cũng giống với một số bệnh mạn tính khác, có thể gọi là “nghịch lý béo phì”. Dĩ nhiên, còn quá sớm để những bệnh nhân bị COPD “phấn đấu” trở thành người béo phì. Cần nhiều nghiên cứu hơn nữa để hiểu rõ ràng hơn về ảnh hưởng của béo phì trên COPD và ngược lại.

Tóm lại, béo phì đi kèm với việc phải gia tăng thở lúc nghỉ ngơi cũng như lúc hoạt động. Béo phì có ảnh hưởng xấu trên hen suyễn, dù rằng liên quan nhân quả chưa được xác nhận. Béo phì làm giảm đáp ứng với hít corticosteroid ở người bị hen suyễn. Nghịch lý béo phì trên COPD thì còn quá sớm để kết luận.

BS. Nguyễn Hoàng Quân

Báo SK & ĐS

Cách Sử Dụng Babyhaler (buồng hít cho trẻ con)

Trẻ con dưới 5 tuổi thường rất khó phối hợp để sử dụng các thuốc dạng ống hít định liều. Vì thế, nhà sản xuất đã cho ra đời dụng cụ gọi là babyhaler. Cách sử dụng gồm các bước như sau:

  • Bước 1. Tháo nắp ống hít định liều.
  • Bước 2. Lắc ống hít định liều (MDI).
  • Bước 3. Lắp ống hít định liều vào babyhaler
  • Bước 4. Nhẹ nhàng đặt mặt nạ của babyhaler lên mặt của bé, đảm bảo che kín mũi và miệng bé.
  • Bước 5. Giữ babyhaler và ống hít ở một góc sao cho thuận tiện cho bé và cho bạn.
  • Bước 6. Ấn vào hộp đựng thuốc (hộp nhỏ hình trụ) trong ống hít định liều để 1 nhát thuốc được bơm vào babyhaler.
  • Bước 7. Giữ mặt nạ của babyhaler trên mũi và miệng của bé cho đến khi bé hít thở được 5 - 10 lần (thông thường khoảng 45 - 60 giây đồng hồ).
  • Bước 8. Nếu bé cần hít 2 nhát thuốc (2 hơi thuốc), lập lại từ bước 2 đến bước 7.
  • Bước 9. Nhớ rửa mặt bé sau khi hít thuốc có corticosteroid.

babyhaler.jpg

Hen suyễn và sinh hoạt tình dục

Trong suốt nhiều năm làm việc chuyên ngành hô hấp, tôi khám và điều trị cho bệnh nhân (BN) hen suyễn chỉ “chăm bẳm” vào việc dự phòng hen suyễn, cắt cơn khó thở… Vừa rồi, dù văn hóa phương Đông của chúng ta ngại nói về tình dục (nhất là nữ giới), tôi gặp phải một BN nữ đến khám và than rằng, khi mức “nhu cầu năng lượng” của cô ta tăng lên, phổi cô ta thấy như hỏng đi và… Nói theo ngôn ngữ tình dục học, “cảm xúc” của cô ta như bị… chặn lại.

Hoạt động tình dục “thỏa hiệp” với hen suyễn?

Các kết quả của một nghiên cứu (do Meyer thực hiện) gợi ý rằng, thầy thuốc cần thiết phải hỏi BN hen suyễn về chức năng tình dục của họ. Nghiên cứu cho thấy rằng, 2/3 trong số 353 người bị hen suyễn được hỏi để khảo sát về hoạt động tình dục của họ trả lời rằng, hoạt động tình dục bị ảnh hưởng bởi hen suyễn. 1/5 trong số đó đã nói hen suyễn đã làm họ phải “kiêng khem”.

Đối với bác sĩ điều trị, cần nói về hoạt động tình dục của BN trong lúc khám để đánh giá hen suyễn có thể cứu sống “cuộc đời tình dục” của BN. Không như chúng ta nhầm tưởng, đơn giản là cắt cơn, đơn giản là dự phòng cơn hen là cho rằng ta đã kiểm soát được hen suyễn. Không phải vậy! Các giới hạn trầm trọng về chức năng tình dục cũng cho thấy rằng hen suyễn không dễ được kiểm soát.

Meyer và nhóm nghiên cứu của ông tại Trung tâm Phổi Đại học Harlem đã thực hiện một khảo sát, đối với những BN hen suyễn nặng được nhập vào phòng cấp cứu. Mỗi người tham gia nghiên cứu được hỏi để hoàn tất bảng câu hỏi về chất lượng cuộc sống 3 tuần sau khi vào phòng cấp cứu. Các câu trả lời của BN đã vẽ lên một bức tranh đầy xúc động. Trong số 80% BN tiếp tục có hoạt động tình dục thì 58% trong đó nói rằng hen suyễn đã làm giảm tần suất “lên giường” của họ. Nhóm của Meyer cũng đã thấy rằng, những người giảm hoạt động tình dục do hen suyễn có thể bị trầm cảm và “không buồn” kiểm soát sức khỏe của họ. Nhưng chưa rõ việc có đúng trầm cảm làm giới hạn hoạt động tình dục, hay hoạt động tình dục bị giới hạn do hen suyễn dẫn đến trầm cảm.

Cái gì kích hoạt cơn hen cấp lúc “lên giường”?

Hoạt động thể lực gia tăng trong lúc sinh hoạt tình dục có thể làm cho đường dẫn khí bị viêm, co thắt, và thậm chí xẹp lại. Thở ngắn kéo dài có thể là lý do mà một số BN hen suyễn tránh tình dục một cách hoàn toàn. Giường ngủ - nơi mà việc “làm tình” thường xảy ra - có thể chứa các tác nhân kích hoạt hen suyễn. Trên giường ngủ có thể có mạt nhà, lông vật nuôi trong nhà (như lông mèo chẳng hạn), thậm chí cũng có thể có hen suyễn do nhựa của bao cao su! (Một số nghiên cứu trên nhân viên y tế cho thấy có phản ứng dị ứng với găng cao su).

Bạn có thể làm gì?

BN bị suyễn hãy nói thẳng mọi thứ liên quan mà họ gặp phải trong đời sống tình dục nếu bác sĩ không hỏi. BN không nên nói hen suyễn đã được kiểm soát tốt, trừ khi BN biết rõ là hen suyễn không ảnh hưởng đối với đời sống tình dục của mình.

Khi đã được bác sĩ kê đơn, nên sử dụng thuốc giãn phế quản nếu hoạt động tình dục gây ra vấn đề, các thuốc này làm giãn cơ của đường dẫn khí lớn và đường dẫn khí nhỏ giúp tăng thông khí. BN có thể sử dụng thuốc viên, dung dịch uống, thuốc hít hay thuốc tiêm, sao cho tác dụng tối ưu của thuốc phải thấy được trong vòng 1 giờ. Tuy nhiên, sử dụng thái quá thuốc giãn phế quản là không tốt. Kiểm tra với bác sĩ của bạn về liều lượng cũng như thời điểm dùng thuốc tối ưu. Thuốc hít cũng nên có để sử dụng hàng ngày cho mục đích kiểm soát dài hạn hen suyễn.

Nếu vấn đề nằm ở chỗ môi trường, nên xác định các tác nhân gây kích hoạt cơn hen suyễn. Nó có phải là tấm drag trải giường, chăn mền hay gối? Xét thấy cần thiết, có thể phải thay tất cả những gì trên giường hay thậm chí thay cả giường mà bạn cho rằng nó là nguyên nhân kích hoạt cơn hen suyễn. Cũng có thể chuyển sang “hoạt động” ở những nơi không “kinh điển” như sofa, sàn nhà, bồn tắm…

…Vài “mẹo thực hành”

Bên cạnh điều chỉnh thuốc men và các yếu tố kích hoạt hen suyễn trong môi trường, có các biện pháp khác mà bạn có thể thực hiện để “phục hồi” đời sống tình dục khỏe mạnh của mình.

Hãy để bạn tình của mình làm “chủ đạo”. Khi bạn tình làm “chủ đạo” trong “vận hành” sẽ giúp người bị hen suyễn thích thú thỏa mãn với sinh hoạt tình dục. Người bị hen suyễn cần “thụ động” hơn sẽ giúp giảm thiểu được triệu chứng thở ngắn.

Có nhiều phương cách trong sinh hoạt tình dục. Chúng ta thường tập trung vào “cơ quan chính yếu” khi giao hợp, nhưng có nhiều cách khác để đạt được sảng khoái bên nhau hơn là luôn phải “chàng-trong-nàng”. Ít mãnh liệt trong làm tình, khi cần thiết, có thể vẫn đạt được “cực khoái”.

Thay đổi thời gian trong ngày khi bạn làm tình. Thông thường, chúng ta thường “sinh hoạt” vào ban đêm, không nhất thiết phải như thế, hãy thử vào cuối giờ sáng hay đầu giờ chiều nếu lịch làm việc của bạn cho phép. Bạn nhớ rằng, những thời điểm này chức năng phổi của bạn có thể là tốt nhất.

Tránh mọi thứ làm gia tăng áp lực lên phổi. Nghĩa là, với tư thế kinh điển, người phụ nữ nằm ngửa bên dưới người đàn ông trong lúc giao hợp, có thể không luôn là chọn lựa tốt cho người bị hen suyễn. Tư thế nên tùy thuộc vào ai là người bị hen suyễn trong “hai ta”!

Giải pháp cho người nữ bị hen suyễn

Các biện pháp chung chung bao gồm, không hút thuốc, tránh uống nhiều rượu vang đỏ (rượu vang đỏ thường có thể kích hoạt cơn hen suyễn). Sử dụng đều đặn các thuốc thích hợp, chẳng hạn thuốc hít dự phòng hen suyễn. Có kế hoạch đều đặn thực hiện lưu lượng đỉnh ký, sẽ giúp đánh giá khả năng thở của bạn, cho phép bạn tiên đoán 1-2 ngày trước khi cơn hen xảy ra, bạn sẽ chủ động ngặn chặn hen suyễn hay tránh “hoạt động” vào ngày mà mình có thể bị cơn hen.

Chồng của bạn cần được điều chỉnh hợp lý để giúp cho vợ mình duy trì được sức khỏe tốt và sẵn sàng cho sự lãng mạn. Trên tất cả, nhất thiết anh ta cũng phải ngưng hút thuốc trong nhà, trong xe hơi cũng như ở mọi nơi gần vợ.

Nguồn: BS. Nguyễn Hoàng Quân/Báo SK&ĐS (http://www.suckhoedoisong.vn/2008105191748184p0c6/hen-suyen-va-sinh-hoat-tinh-duc.htm)

Những Dạng Hen Suyễn Khó Chẩn Đoán

• Hen suyễn chỉ có biểu hiện ho: ho mạn tính và thường chỉ xảy ra ban đêm. Để chẩn đoán cần ghi nhận về sự thay đổi chức năng hô hấp khi gây co thắt phế quản bằng cách tạo quá mẫn.
• Co thắt phế quản do vận động: ở đa số bệnh nhân, vận động là nguyên nhân quan trọng gây ra các triệu chứng hen suyễn. Và ở một số trẻ em, vận động là nguyên nhân duy nhất kích hoạt cơn hen suyễn. Thử nghiệm vận động bằng cách chạy bộ trong 8 phút có thể giúp chẩn đoán hen suyễn.
• Hen suyễn ở trẻ dưới 5 tuổi: ở nhóm tuổi này, chẩn đoán hen suyễn được dựa chủ yếu vào phán đoán lâm sàng, và nên được xem xét định kỳ khi trẻ lớn. Lưu ý rằng, không phải tất cả trẻ dưới 5 tuổi bị khò khè đều mắc bệnh hen suyễn.
• Hen suyễn ở người già: phân biệt hen suyễn với bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính rất khó khăn.
• Hen suyễn liên quan nghề nghiệp: thường bệnh nhân không có các triệu chứng hen suyễn trước khi đi làm; và có mối quan hệ mật thiết giữa triệu chứng hen suyễn với nơi làm việc.

Hỏi & Đáp với Bác Sĩ hensuyen.com

Câu 28

Hỏi

Nhờ bác sỹ xem dùm kết quả đo Hô hấp ký của cháu xem có đúng là cháu bị Hen suyễn không?

(Ngọc Vinh)

Đáp

Hen suyễn được chẩn đoán dựa vào 4 yếu tố: (1) bệnh sử, (2) khám lâm sàng, (3) Xquang phổi, (4) Đo chức năng hô hấp (còn gọi là Hô hấp ký hay Phế dung ký). Trong đó quan trọng nhất là Bệnh sử & Khám lâm sàng. Một mình Hô hấp ký không thể quyết định chẩn đoán hen suyễn được. Người dân và thậm chí một số nhân viên y tế không phải chuyên khoa hô hấp thường ngộ nhận rằng Hô hấp ký như “chiếc đũa thần” trong chẩn đoán hen suyễn! Hoàn toàn không đúng như vậy. Nếu hen suyễn mới bắt đầu thì có thể Hô hấp ký vẫn còn bình thường. Ngược lại, khi người bệnh thực hiện Hô hấp ký không đúng, có biểu hiện tắc nghẽn phế quản trên Hô hấp ký nhưng có thể không bị hen suyễn.

Trường hợp con bạn, kết luận về Hô hấp ký là: “Tắc nghẽn nhẹ các nhánh phế quản nhỏ, có đáp ứng tốt với thuốc giãn phế quản tác dụng ngắn”. Và, xin nhắc với bạn một lần nữa rằng, Hô hấp ký, một mình nó không thể kết luận có bị hen suyễn hay không!

Câu 27

Hỏi:

Xin hỏi Bác sĩ thuốc có tên Singulair có phải là thuốc mới có tác dụng điều trị Viêm mũi dị ứng và Hen phế quản không? Thuốc này có ưu điểm gì hơn thuốc điều trị hen phế quản ở dạng đường hít?

ThuyLien…@yahoo.com

Đáp:
Singulair là tên thương mại của hoạt chất montelukast do hãng Dược Phẩm MSD sản xuất. Nó là một chất tác động trên leukotriene. Leukotriene là chất giữ vai trò rất quan trọng trong hen suyễn. Motelukast là thuốc có tác dụng tốt trên đồng thời hen suyễn và viêm mũi dị ứng. Ngoài ra, những nghiên cứu gần đây cho thấy rằng montelukast có tác dụng tốt trên trẻ em bị co thắt phế quản do gắng sức (khi trẻ chơi đùa, tập thể dục thể thao …).

Tuy nhiên, không thể nói là montelukast là tốt hơn hay không tốt hơn so với những thuốc hít. Và lưu ý rằng, montelukast chỉ nên sử dụng cho người bị hen suyễn không nặng và dùng với mục đích dự phòng.

Thân,
Cậu 26

Hỏi:

Pulmicort có tương tự như corticosteroid không? Và có nên sử dụng thường xuyên ngày 2 lần cho bé 4 tuổi không? Có thật sự cần thiết không?

Tôi nghe nói, khi bị lên cơn hen suyễn thì người bệnh dùng corticosteroid để cắt cơn?

Uống predisone 5mg, 4 viên chia 2 lần mỗi ngày có hợp lý không? Prednisone có gây ảnh hưởng trên dạ dày không?

Le …@yahoo.com

Đáp:

1. Pulmicort có hoạt chất là budesonide, là một loại corticosteroid có tác dụng tại chỗ phế quản (trong điều trị hen suyễn). Vì được sản xuất dưới dạng có tác dụng tại chỗ nên tác dụng ngoại ý của nó gần như không đáng kể so với dạng uống hay chích. Và, theo các khuyến cáo của các Hiệp Hội về suyễn thì nó là an toàn cho cả ở trẻ con. Xịt Pulmicort nhằm mục đích dự phòng cơn hen. Do đó, nếu đã có chẩn đoán bị hen suyễn thì xịt Pulmicort đều đặn và dài hạn là điều cần thiết.

2. Trong hen suyễn, corticosteroid có vai trò rất lớn: (1) nếu dùng dạng uống hay chích thì nó là thuốc cắt cơn (thường dùng là prednisone hoặc methylprednisolone); (2) nếu dùng dạng xịt thì nó là thuốc dự phòng (budesonide, fluticasone, …).

3. Theo khuyến cáo về điều trị hen suyễn thì đối với prednisone nên dùng liều là 0.5 - 1 mg cho mỗi kg cân nặng cơ thể cho mỗi ngày (ví dụ, trẻ nặng 10kg thì dùng 5 - 10 mg/ngày), nên dùng một lần ngay sau ăn sáng trong thời gian 7 - 10 ngày.

4. Prednisone nói riêng (và corticosteroid nói chung) nếu dùng liều lượng thông thường, trong một thời gian ngắn (dưới nửa tháng) thì tác dụng ngoại ý nói chung là thấp. Loét dạ dày tá tràng là một trong những tác dụng ngoại ý của prednisone.

Cậu 25

Hỏi:

Thưa Bác Sĩ, tôi muốn hỏi: ông nội tôi bị hen suyễn ông cưới được 2 vợ ,vợ đầu sinh ba tôi và cô tôi, vợ sau sinh được mấy bà cô. Tôi muốn hỏi tại sao ba tôi không bị hen suyễn mà tôi lại bị, không những tui mà em trai song sinh của tui cũng bị giống tui nữa, theo tôi được biết bên bà vợ kế của nội tôi cũng sinh được mấy cô trong đó cũng có một cô bị hen suyễn giống tụi.Vậy xin hỏi Bác Sĩ hen suyễn có di truyền không và nó có ảnh hưởng gì tới trí tuệ không, nếu mắc bệnh di truyền này tôi có nên lập gia đình không. Mỗi lần lên cơn tôi thường uống ASMIN tôi cảm thấy sức khoẻ tôi ngày càng sa sút vậy bác sĩ có cách nào giúp tôi không ạ, tôi có nên uống thuốc đó nữa không, tôi nên uống nào cho hợp lý, tôi cũng hay sử dụng loại thuốc xịt nhưng nó không mấy hiệu quả tôi không biết phải làm sao cả. Xin Bác Sĩ hãy giúp tôi với. Cám ơn Bác Sĩ rất nhiều.
(lequang…@yahoo.com.vn)

Đáp:

Trước hết xin trả lời với bạn rằng, cho đến nay Y học chưa chứng minh được hen suyễn có di truyền hay không. Tuy nhiên, Y học đã xác định hen suyễn có tính gia đình, nghĩa là trong gia đình có cha mẹ bị hen suyễn thì con cái dễ bị.

Tuy rằng Y học ngày nay chưa loại trừ được hen suyễn, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát được nó. Người bị hen suyễn hoàn toàn có thể lập gia đình như người bình thường. Người bị hen suyễn khi được điều trị đúng và đầy đủ thì hoàn toàn không có ảnh hưởng đến trí tuệ.

Với những khuyến cáo hiện hành về hen suyễn của các tổ chức có uy tín, ASMIN không được dùng trong điều trị hen suyễn nữa.

Bạn hãy đến khoa hô hấp những bệnh viện đa khoa hay Phòng Khám Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch để có chẩn đoán và điều trị thích hợp.

Chúc bạn khỏe.

Câu 24

Hỏi: Tôi bị bệnh hen phế quản dị ứng hơn 30 năm nay qua tìm hiểutôi đã dùng rất nhiều loại thuốc dự phòng và cắt cơnhen. Nhưng thời gian gần đây các loại thuốc tôi vẫn thường xuyên sử dụng Ventoline, Asthalin, Berodual, Seretide)ít có hiệu quả. Khi thời tiết thay đổi có ngày tôi phải dùng từ 10-15 lần xịt nên người rất mệt mỏi. Xin Bác sỹ cho biết phương pháp sử dụng các loại thuốc nói trên để đạt hiệu quả tốt nhất. Nghe bạn bè mất bảo tôi có sử dụng loại thuốc uống Medexa , ngày 2 viên sau đó 1 viên trong vòng 2-3 tuần thỉ thấy có hiệu quả. Tôi có nên tiếp tục điều trị lâu dài theo phương pháp đó không? Xin Bác sỹ cho biết hiện nay trên thị trường có loại thuốc hen nào mới không? Xin cám ơn. VanBa…@yahoo.com

Đáp:

Bạn Văn Ba thân mến,
Hen suyễn nói riêng và bệnh tật nói chung thì người bệnh không thể tự mua thuốc điều trị cho mình. Càng không thể truyền tai nhau về thuốc chữa bệnh. Tại những nước tiến bộ (và Việt Nam chúng ta cũng đang trên đường tiến đến), chỉ những thuốc chữa triệu chứng thông thường như acetaminophene, chlorpheniramine, … mới được bán rộng rãi cho bệnh nhân (gọi chung là thuốc OTC). Còn những thuốc chữa bệnh như kháng sinh (cefuroxime chẳng hạn), kháng viêm (Medexa chẳng hạn), … thì nhà thuốc tây chỉ được quyền bán cho bệnh nhân khi có toa của bác sĩ điều trị (gọi chung là thuốc Ethical).
Thuốc xịt mà bạn sử dụng (Ventoline, Asthalin, Berodual, Seretide) là những thuốc căn bản trong điều trị cắt cơn và điều trị dự phòng hen suyễn. Tuy nhiên, việc sử dụng những thuốc này uyển chuyển như thế nào là do bác sĩ của bạn quyết định. Nếu chẩn đoán đúng và điều trị thích hợp, bạn chỉ cần dùng mỗi ngày 1 - 2 lần thuốc xịt dự phòng và gần như không phải dùng thuốc cắt cơn.
Medexa (tên hoạt chất là methylprednisolone, do hãng dược phẩm của Hoa Kỳ là Upjohn phát triển đầu tiên với tên thương mại là Medrol*) chỉ được dùng khi có quyết định của bác sĩ và thời lượng dùng trung bình là 7 ngày đến tối đa 10 ngày cho mỗi đợt.
Y học ngày nay phát triển rất nhanh, thuốc mới theo đó cũng nhanh chóng xuất hiện. Tuy nhiên, bệnh nhân hoàn toàn không thể tự tiện sử dụng những thuốc này.
Cuối cùng, xin nói với bạn rằng, dù y học ngày nay chưa thể loại bỏ hen suyễn, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát được nó, giúp người bệnh “vui sống cùng hen suyễn”.
Thân,

Câu 23

Hỏi:
Thưa Bác Sĩ , bệnh hen suyễn co lây qua đường ăn uống không ạ? Ăn chung uống chung chén bát có bị lây không? cảm ơn Bác sĩ !

honghanh

Đáp

Bệnh hen suyễn hoàn toàn không lây! “Trời cho ai người đó nhận”, và không thể lây lan cho ai khác.

Câu 22:

Hỏi

Con tôi bị hen dùng Seretide 25/50, xịt ngày 2 lần, mỗi lần 2 nhát, đã sử dụng hàng ngày trong khoảng 06 tháng nay liên tuc. Chúng tôi muốn hỏi bác sĩ việc sử dụng thuốc như vậy có gây nguy hiểm cho cháu không? Và nên điều trị tiếp cho cháu như thế nào?

nguyễn Quang Minh

Đáp

Sử dụng thuốc, dù là thuốc bổ đều có thể có tác dụng phụ.

Trong các đường sử dụng thuốc thì nguy cơ xảy ra tai biến thường theo thứ tự sau: tiêm chích, uống, sử dụng tại chỗ (xịt qua đường mũi họng, bôi dán tại chỗ, nhỏ mắt, tai mũi …).

Như vậy phun thuốc qua đường họng thì nguy cơ tai biến là thấp nhất. Và đã có nhiều nghiên cứu chứng minh dùng Seretide xịt là an toàn khi phải kéo dài. Tuy nhiên, bạn cần cho con bạn khám theo lịch hẹn để bác sĩ cân nhắc giảm liều: nguyên tắc là khi dùng kéo dài thì nên dùng liều thấp nhất có hiệu quả.

Câu 21

Hỏi

Hiện cháu đang học bên sư phạm nhạc, nhưng bị bệnh hen phế quản, vậy cháu có nên tiếp tục học không ạ?

Anh Chi (camchuong…@yahoo.com)

Đáp

Bạn Anh Chi thân mến,

Người bị hen suyễn nếu được điều trị đúng thì có thể làm được mọi nghề như chơi thể thao, dạy học, ca sĩ … miễn là những công việc ấy không phải tiếp xúc với bụi, khói (đặc biệt là khói thuốc lá).

Chúc bạn trở thành cô giáo dạy nhạc giỏi.


Câu 20

Hỏi:

Con trai toi 22 thang, nang 16 kg. May thang nay, be lien tuc bi kho khẹ. Bac si chuan doan la Viem phe quan dang hen, hoac hen con. Xin bac si cho biet them cach cham soc be cung nhu phương phap phong ngua. Be thương dươc ke toa khang sinh. Ương khang sinh thương xuyen co hai gi khong. Xin cam on Bac Sị

trang….@yahoo.com

Đáp

Bạn Trang thân mến,

Trẻ dưới 3 tuổi rất khó để chẩn đoán hen suyễn. Tuy nhiên, nếu cháu hay bị khò khè, khó thở, ho, và nghe phổi có âm thanh đặc trưng của hen suyễn (giống tiếng rên rĩ của con mèo) thì có thể điều trị như hen suyễn (dĩ nhiên việc này chỉ do bác sĩ chuyên khoa quyết định).

Tất cả các loại thuốc - kể cả thuốc bổ - nếu sử dụng không đúng, đều có thể gây hại. Tuy nhiên, khi cần thì cũng phải sử dụng, và bác sĩ của bạn sẽ giúp bạn cân nhắc giữa lợi ích có được và nguy cơ có thể gây ra của thuốc để quyết định loại thuốc, liều lượng & thời gian dùng thuốc.

Để săn sóc người bị hen suyễn, cũng như dự phòng hen suyễn bạn có thể đọc ở http://www.hensuyen.com//?page_id=9.

Chúc bạn chăm con khỏe, dạy con ngoan.

Câu 19

Hỏi:
Xin Bác sĩ giải thích giúp sự khác nhau giữa bệnh hen suyễn và bệnh COPD.Có lần tôi phải nhập viện Bs chẩn đoán tôi có thể bị bệnh COPD nhưng sau đó trong giấy ra viện ghi là viêm phế quản mãn tính.Tôi nằm viện khoảng nửa tháng chủ yếu điều trị bằng kháng sinh.Bác sĩ điều trị thường hỏi bị bệnh mấy năm rồi?hoàn cảnh gia đình ra sao?Do không hiểu rõ nên tôi bị chứng lo âu, rối loạn thần kinh thực vật và có cảm giác bệnh nặng thêm.Xin hỏi Bác sĩ nếu bị COPD thì có thể điều trị hoặc kiểm soát được bệnh không?Tôi xin chân thành cảm ơn.

Đáp

Trước hết anh hãy hiểu rằng, bệnh tật không ai muốn, nhưng nó vẫn cứ đến. Hãy chấp nhận nó và có thái độ đúng đắn với nó, khi ấy anh sẽ có cơ hội vượt quá nó. Ngược lại, nếu anh bi quan thì rất khó cho anh chống lại căn bệnh mà anh mắc, mà rất có thể anh sẽ bị thêm chứng rối loạn tâm thần hay trầm cảm.

Những bệnh như viêm phế quản mạn tính, khí phế thủng (bệnh này thường được các bác sĩ Xquang nói đến), hen suyễn và COPD (COPD là viết tắc của chữ Chronic Obstructive Pulmonary Disease, tiếng Việt gọi là bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) tương đối khó khăn để phân biệt đúng, chúng dễ lẫn lộn với nhau. Để làm được việc này, đòi hỏi bác sĩ chuyên về hô hấp phải giàu kinh nghiệm và thật tỉ mỉ.

Những bệnh này có điểm giống nhau là sự tắc nghẽn của phế quản. Viêm phế quản mạn tính, khí phế thủng là giai đoạn đầu của COPD. Hen suyễn khác với COPD ở chỗ sự tắc nghẽn phế quản trong hen suyễn là có hồi phục (vì tắc nghẽn phế quản trong hen suyễn chủ yếu là do co thắt phế quản, sự hồi phục có thể là tự nhiên hay do dùng thuốc). Trong khi đó, sự tắc nghẽn phế quản trong COPD là rất khó có cơ hội hồi phục.

Như vậy, rõ ràng rằng trong những bệnh này thì COPD là nặng nề nhất. Mục tiêu điều trị COPD là làm chậm tiến triển của bệnh, gần như ít có hy vọng trả lại tình trạng ban đầu cho bệnh nhân. Rất may, COPD thường gặp ở người có tuổi, làm chậm tiến triển của bệnh nhằm giúp bệnh nhân vượt qua “thất thập cổ lai hy” là việc trong tầm tay của y học ngày nay.

Câu 18

Hỏi

Xin hỏi Bác sĩ tôi bị hen suyễn đã 10 năm, lúc đầu là viêm phế quản do hút thưốc lá và tiếp xúc với khói chì+nhựa thông (tôi làm nghề điiện tử), hiện tại đã bỏ thuốc lạTôi đi khám tại BVĐH Y dược, bs cho toa dùng thuốc xịt serretide thường xuyên, không lên hen như trước nhưng vẫn khó thở.Xin hỏi Bs tôi cần kiểm tra định kỳ trong thời gian khoảng bao lâu? Thuốc serretide có được cấp theo bảo hiểm y tế không?

long…@vnn.vn

Đáp

Bạn Long thân mến,Chúc mừng bạn đã loại bỏ một kẻ thù của đường hô hấp là thuốc lá. Bạn vừa bị hen suyễn và viêm phế quản (có lẽ đã là viêm phế quản mạn tính) thì việc điều trị sẽ khó khăn hơn nhiều. Bạn cần nhớ rằng, hen suyễn là bệnh cần điều trị dài hạn, thời gian thay đổi theo từng bệnh nhân về đáp ứng điều trị cũng như có bệnh kèm theo hay không.Seretide là thuốc được dùng trong dự phòng hen suyễn. Hiện tại, Bảo Hiểm Y Tế Thành Phố Hồ Chí Minh đã chi trả Seretide ở những nơi có chuyên khoa hô hấp thuộc bệnh viên nhà nước như Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, ….

Chúc bạn vui khỏe.

Câu 17

Em bị bệnh suyễn từ khi còn bé, trước đây 1-2 năm mới tái phát 1 lần, nhưng từ khi em sinh con xong, thì bệnh luôn tái phát, lúc nào cũng phải dùng thuốc, nếu ngưng thuốc thì em bị ho và thở khò khè. Hiện tại em đang dùng thuốc cắt cơn (thuốc uống, do bác sỹ chỉ định), và thuốc dự phòng (thuốc xịt dạng bột Seretide 25/250).
Xin hỏi bác sỹ, em dùng thuốc như vậy có đúng không? dùng thường xuyên như vậy có ảnh hưởng và tác dụng phụ gì không? Em dự kiến có thai, liệu những loại thuốc này có gây hại cho thai nhi không? trước và trong thời gian mang thai, em có được sử dụng thuốc này nữa hay không? Mong sớm nhận được trả lời của bác sỵ Chân thành cảm ơn.

Mỹ Kiều

Đáp

Bạn Mỹ Kiều thân mến,

Hen suyễn là bệnh mà khi điều trị không đúng hoặc không điều trị sẽ diễn tiến nặng theo thời gian. Diễn tiến nặng của hen suyễn có thể được biểu hiện như lên cơn suyễn thường xuyên hơn, mỗi lần lên cơn suyễn thì khó trở về bình thường hơn. Thậm chí từ hen suyễn có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm khác.

Bạn không ghi thuốc cắt cơn uống mà bạn dùng là gì nên tôi không thể trả lời bạn được. Tuy nhiên, có thể bạn nhầm lẫn, thường thì thuốc cắt cơn không có dạng uống. Thuốc dự phòng mà bạn hiện dùng (thuốc xịt Seretide 25/250) là một trong những thuốc rất có hiệu quả, nếu dùng đủ liều lượng và dùng đúng phương pháp.

Thuốc - dù là thuốc bổ - nếu dùng không đúng cũng vẫn có hại. Tất cả những thuốc hiện nay - dù ít hay nhiều - đều có thể gây ra tác dụng phụ cho cơ thể. Trong các dạng thuốc sử dụng thì thuốc xịt vào phế quản qua đường họng, mũi là tương đối an toàn (so với thuốc uống hay chích có cùng hoạt chất). Vì thế bạn có thể yên tâm sử dụng (nhưng nên nhớ xúc họng thật kỹ sau khi xịt thuốc).

Người bị hen suyễn cũng có thể mang thai và sinh con như người bình thường. Tất nhiên, bạn cần được bác sĩ của bạn tư vấn kỹ. Bạn cần nhớ rằng phải hết sức thận trọng khi dùng thuốc trong ba tháng đầu và ba tháng cuối của thai kỳ.

Chúc bạn vui khỏe.

Câu 16

Hỏi:
Con toi dươc 30 thang tuổi, thương xuyen di kham bac si chuan doan viem phe quan, mot thang co 2-3 dot lien tuc, khong biet chau bi viem phe quan, phoi thương nhu vay chau co bi hen suyễn khong?
nguyen thi hong diep tt…@yahoo.com.vn

Đáp:
Xin chao Hong Diep,

Về câu hỏi của bạn xin được trả lời như sau:
Viêm phế quản, viêm phổi và hen suyễn là 3 bệnh khác nhau. Trong đó, viêm phế quản nếu không được điều trị thích hợp có thể dẫn đến viêm phổi. Nhưng viêm phế quản hay viêm phổi không thể dẫn đến hen suyễn. Tuy nhiên, cũng cần biết rằng, một người trong một thời điểm nào đó có thể cùng bị viêm phế quản và hen suyễn hay viêm phổi và hen suyễn. Và, một người bị hen suyễn khi bị viêm phế quản hay viêm phổi sẽ làm cho tình trạng hen suyễn nặng lên.

Vấn đề của con bạn, tôi thấy cần lưu ý về việc chẩn đoán cũng như điều trị bệnh. Một tháng mà bị viêm phế quản 2 – 3 đợt thì nên cần xem xét lại. Viêm phế quản và hen suyễn có thể bị nhầm lẫn trong chẩn đoán. Chẩn đoán không đúng sẽ dẫn đến điều trị không thành công. Vì thế, thiết nghĩ bạn nên đưa cháu đến khám tại Phòng Khám Hô Hấp Bệnh Viện Nhi Đồng để có được chẩn đoán chính xác.
Chúc con bạn khỏe, mau ăn, chóng lớn.

Câu 15

Hỏi:

cho em hỏi bệnh suyễn do gene nào quy định hay không? cơ chế nguyên nhân chính của bệnh “hen suyễn” la gì?

Đỗ Tiến Khoa

Đáp:

Bạn Khoa thân mến,

Cho đến nay hen suyễn là bệnh có di truyền hay không vẫn còn đang bàn cãi. Dù rằng “trường phái” cho rằng hen suyễn có di truyền “có vẻ” có lý hơn, nhưng các nhà khoa học vẫn chưa chứng minh điều này được một cách rõ ràng. Và tất nhiên cũng chưa tìm ra được gene gây bệnh hen suyễn.

Bệnh hen suyễn cho đến nay vẫn chưa được xác định một cách chắc chắn là có di truyền hay không? Tuy nhiên, rõ ràng rằng, hen suyễn là bệnh có mang tính chất gia đình. Nghĩa là, trong một gia đình nếu bố hoặc mẹ hoặc cả bố mẹ bị hen suyễn thì con cái của họ dễ bị hen suyễn hơn so với những đứa trẻ khác. Điều này cũng có một số tác giả giải thích bằng “giả thuyết vệ sinh” (sống trong cùng gia đình sẽ có điều kiện vệ sinh môi trường giống nhau vì thế sẽ có những “chất gây suyễn” giống nhau). Một số nghiên cứu đã cho thấy có một sự liên quan mật thiết giữa hen suyễn và chỉ số khối của cơ thể cao (BMI cao – bạn tạm hiểu BMI cao là béo phì – dù chưa thật chính xác), người bị béo phì thì dễ bị hen suyễn và ngược lại. Điều này đang được cố gắng chứng minh bằng có một bộ gen chung ảnh hưởng trên cả béo phì lẫn hen suyễn. Các nhà khoa học thuộc Đại Học Washington ở Seattle (Hoa Kỳ) đã nghiên cứu trên 1001 cặp sinh đôi cùng trứng và 383 cặp sinh đôi khác trứng đã chứng minh có ảnh hưởng di truyền trên hen suyễn và béo phì.

Định nghĩa hen phế phế quản: Hen phế quản là bệnh viêm mạn tính ở phế quản, trong đó giữ vai trò là nhiều tế bào và nhiều thành phần của tế bào. Viêm mạn tính đi kèm với sự quá nhạy cảm của phế quản dẫn đến các cơn suyễn tái đi tái lại của các triệu chứng khò khè, khó thở, nặng ngực và ho, đặc biệt xảy ra vào ban đêm hay sáng sớm. Các cơn suyễn đi kèm với việc lan rộng – nhưng rất thay đổi – của sự tắc nghẽn phế quản bên trong phổi mà thường là hồi phục tự nhiên hay do điều trị.

Như vậy, theo định nghĩa trên thì cơ chế gây bệnh hen phế quản là tình trạng viêm mạn tính ở phế quản do dị ứng. Dị ứng có thể được gây ra bởi nhiều loại dị nguyên (tác nhân gây dị ứng). Các tác nhân gây dị ứng trong hen suyễn thì nhiều vô số kể, có thể kể ra những thứ thường gặp là: khói bụi (đặc biệt là khói thuốc lá), lông thú nuối trong nhà, mạt nhà, phấn hoa, trời lạnh, một số loại thuốc chữa bệnh …

Chúc bạn vui khỏe.

Câu 14

Hỏi :

bác sĩ, tự nhiên bữa qua tết cháu sổ mũi , uống thuốc ở tiệm thuốc tây rồi tự nhiên cháu bị khò khè mỗi tối, khó ngủ nên khám bác sĩ nhưng sao lâu hết quá (mấy lần trước có bị, nhưng uống mấy ngày hết mà giờ chua hết) hễ ngưng thuốc là bị lại , làm cho buồn bã lắm , xin bác sĩ giúp cho (cháu 13 tuổi)

minh …@yahoo.com

Đáp:

Cháu Minh thân mến,

Theo như cháu kể thì có thể cháu đã bị viêm mũi dị ứng. Khi bị viêm mũi dị ứng thường được bác sĩ cho uống những thuốc trong đó có thuốc kháng histamin. Thuốc kháng histamin có bất lợi là làm khô niêm mạc, làm quánh đặc chất tiết trong phế quản … vì thế làm cho bệnh nhân dễ có cảm giác khò khè.

Hơn nữa, người bị viêm mũi dị ứng thường dễ mắc hen suyễn (do cùng nguồn gốc dị ứng) và những đợt cấp tính của viêm mũi dị ứng dễ kích hoạt cơn hen suyễn. Thêm nữa, khi uống nhiều thuốc kháng histamin dễ làm cho suyễn “khó chịu” hơn.

Thế nên, cháu cần làm 2 việc sau: (1) chữa viêm mũi dị ứng thật nghiêm túc, nghĩa là sau những đợt cấp viêm mũi dị ứng cần phải dùng thuốc dự phòng (thường là corticoid phun mù vào mũi); (2) đến bác sĩ chuyên khoa hô hấp để được chẩn đoán chính xác xem có bị hen suyễn hay không?

Cháu Minh thân mến, y học ngày nay dù chưa thể loại trừ hẳn viêm mũi dị ứng và hen suyễn nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát chúng nếu người bệnh tuân thủ điều trị đúng đắn. Hãy vui lên, hihi, làm gì phải bi quan vậy cháu.

Chúc cháu luôn yêu đời, khỏe mạnh

Câu 13:

Hỏi: Tôi bị ho nhiều đợt trong một năm nay, mỗi đợt kéo dài trong khoảng 1 - 2 tuần rồi tự hết dù có uống thuốc hay không uống thuốc. Một vài lần trong những đợt ho, tôi bị khò khè ban đêm. Lần này tôi đi khám bệnh, sau khi khám và chụp hình phổi, bác sĩ chẩn đoán tôi bị viêm phế quản dạng hen. Xin hỏi, bệnh này có nặng không? Làm thế nào để phân biệt giữa viêm phế quản và viêm phế quản dạng hen, giữa viêm phế quản và hen phế quản? Cảm ơn bác sĩ.

tuong ….@vnn.vn

Đáp:

Bạn Tường thân mến,

Trước hết, xin được ghi lại những định nghĩa của Y văn liên quan đến các vấn đề bạn hỏi:

Viêm phế quản: viêm phế quản là tình trạng viêm của các phế quản. Tình trạng viêm được gây ra có thể là do virus, vi khuẩn, ký sinh trùng, khói thuốc lá hoặc hít phải hóa chất hay bụi bặm.

Thường thì chẩn đóan viêm phế quản được thiết lập sau khi loại trừ viêm họng, viêm xoang, viêm a-mi-đan, viêm phổi. Viêm phế quản được chia thành 2 loại cấp và mạn.

  • Viêm phế quản cấp: ho, đôi khi có khạc đàm trong thời gian dưới 3 tuần.
  • Viêm phế quản mạn: ho khạc đàm ít nhất 3 tháng trong 2 năm liên tiếp.

Như vậy, xin trả lời ngay với bạn rằng, trong Y văn hiện nay không có thuật ngữ “viêm phế quản dạng hen”

Hen phế quản : Hen phế quản là bệnh viêm mạn tính đường dẫn khí (phế quản), trong đó giữ vai trò là nhiều tế bào và nhiều thành phần của tế bào. Viêm mạn tính đi kèm với sự quá nhạy cảm của đường dẫn khí dẫn đến các cơn suyễn tái đi tái lại của các triệu chứng khò khè, khó thở, nặng ngực và ho, đặc biệt xảy ra vào ban đêm hay sáng sớm. Các cơn suyễn đi kèm với việc lan rộng – nhưng rất thay đổi – của sự tắc nghẽn đường dẫn khí bên trong phổi mà thường là hồi phục tự nhiên hay do điều trị.

Theo trên bạn thấy, hen phế quản có điểm giống với viêm phế quản là tình trạng viêm của phế quản. Tuy nhiên, hen phế quản thường có khò khè và/hoặc khó thở (mà viêm phế quản không có). Các triệu chứng của hen suyễn (ho, khò khè, nặng ngực và khó thở) thường xảy ra có tính chất chu kỳ và trong giai đoạn đầu thường các triệu chứng này tự mất đi dù không điều trị gì cả.

Điểm khác biệt mang tính “then chốt” của hen phế quản là trình trạng viêm phế quản kèm theo sự quá nhạy cảm của phế quản. Sự quá nhạy cảm của phế quản gây ra co thắt phế quản. Các cơ quanh phế quản siết chặt hay thắt chặt lại với nhau. Co thắt phế quản thường lặp đi lặp lại nhiều lần nếu không được điều trị thích hợp. Sự co thắt này có thể gây cản trở không cho không khí được hít vào hay thở ra tại phổi. Vì thế, để phân biệt hen phế quản với viêm phế quản, bác sĩ cần hỏi bệnh tỉ mỉ, khám bệnh, chụp Xquang phổi, và đặc biệt là đo chức năng hô hấp. Tổng hợp kết quả 4 công việc này bác sĩ sẽ có chẩn đoán chính xác cho bạn.

Nhân đây, cũng xin nói với bạn rằng, đo chức năng hô hấp (phế dung ký) là rất cần thiết trong chẩn đoán hen phế quản nhưng ở Việt Nam chúng ta không phải bệnh viện nào cũng có thiết bị này. Đo chức năng hô hấp còn giúp theo dõi hiệu quả điều trị cũng như tiến triển của bệnh.

Chúc bạn vui khỏe.

Câu 12:

Hỏi:

Tôi có 2 cháu trai đều bị bệnh hen cháu đầu nhà tôi lại thêm cả bệnh viêm xoang, viêm mũi dị ứng mỗi lần thay đổi thời tiết là cháu hắt hơi nhiều nhất là vào buổi sáng sau đó là nước mũi chảy ra liên tục, rồi nước mũi chảy ra màu xanh sau đó là cháu rít chuyển sang thể hen hầu như tháng nào cháu cũng bị thế. Đi khám thì hầu như lần nào bác sĩ cũng kê kháng sinh, thuốc giảm viêm, thuốc kháng histamin, thuốc giãn phế quản và khí dung ventolin, pumacos.Tôi rất lo lắng sợ cháu uống nhiều thuốc nhu thế có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe của cháu không?Năm ngoái có người mách là chữa bằng cá ngựa xay nhỏ trộn với mật ong rồi hấp thì sẽ đỡ, cháu uống cũng đỡ được một thời gian,sau đó cháu bị bệnh xoang nên cháu lại tái phát bệnh hen.Cháu thứ 2 của tôi 4 tuổi cũng bị giống thế nhưng chưa bị viêm xoang như anh nhưng tháng nào cháu cũng bị rít hàng ngày tiếng thở mạnh nhất là khi cháu chạy đua.Vậy xin được hỏi bác sĩ cách chữa trị bệnh hen như thế nào mỗi khi các chau lên cơn hen và tuổi các cháu uống cá ngựa để chữa bệnh hen nhất là cháu bé có ảnh hưởng gì không? Và cho tôi hỏi thuốc đông y có thể chữa được bệnh hen hay không?

Tran Thi Thu Tra

Đáp:

Bạn Thu Trà thân mến,

Xin được trả lời cùng bạn những ý sau:

Theo bạn mô tả thì cả 2 cháu bạn đều đã bị hen suyễn. Cháu lớn, ngoài hen suyễn còn bị cả viêm mũi dị ứng đã có biến chứng viêm xoang. Vì hen suyễn và viêm mũi dị ứng có quan hệ rất thân thiết với nhau, nên khả năng cháu nhỏ của bạn đã bị hen suyễn rất có nhiều khả năng sẽ bị viêm mũi dị ứng và viêm mũi dị ứng nếu không được điều trị tích cực thì dễ có khả năng xảy ra biến chứng viêm xoang.

Viêm mũi dị ứng khi bị nhiễm trùng và viêm xoang là những yếu tố rất thuận lợi kích hoạt cơn hen suyễn (ho, nặng ngực, khò khè, khó thở, …). Vì thế cần điều trị tích cực viêm mũi dị ứng và viêm xoang.

Với những người bị cả viêm mũi dị ứng lẫn hen suyễn cần điều trị dự phòng song song cả hai bệnh này.

Y học ngày nay tuy chưa loại trừ được hen suyễn nhưng đã khống chế hen suyễn rất tốt. Người bị hen suyễn nếu tuân thủ đầy đủ theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa hô hấp sẽ hạn chế cơn suyễn và nếu cơn suyễn có xảy ra cũng là nhẹ. Hãy hình dung sự kiểm soát hen suyễn bằng hai hình bên dưới đây:

Hình trên (Hình A) biểu diễn cho hen suyễn được kiểm soát tốt. Trong đó ta thấy đoạn (1) là khoảng thời gian kéo dài bị cơn suyễn: ngắn (nghĩa là cơn suyễn chỉ thoáng qua), đoạn (2) là khoảng cách giữa hai lần xảy ra cơn suyễn: dài (nghĩa là ít xảy ra cơn suyễn), độ cao (3) là mức độ nặng của cơn suyễn: thấp (nghĩa là cơn suyễn xảy ra ở mức độ nhẹ).

Hình dưới (Hình B) biểu diễn cho hen suyễn chưa được kiểm soát. Trong đó ta thấy đoạn (1) là khoảng thời gian kéo dài bị cơn suyễn: dài (nghĩa là cơn suyễn kéo dài), đoạn (2) là khoảng cách giữa hai lần xảy ra cơn suyễn: ngắn (nghĩa là xảy ra cơn suyễn thường xuyên), độ cao (3) là mức độ nặng của cơn suyễn: cao (nghĩa là cơn suyễn xảy ra ở mức độ trầm trọng).

control-hs.jpg

Uống nhiều thuốc (kể cả thuốc bổ) hẳn nhiên là không tốt rồi. Bạn nên đưa các cháu đến bác sĩ chuyên khoa hô hấp để được chẩn đoán và lên kế hoạch điều trị. (Tại Thành Phố Hồ Chí Minh, có thể đến: Bệnh Viện Phạm Ngọc Thạch, Phòng Khám Phổi Trung Tâm Y Khoa Medic, Phòng Chăm Sóc Hô Hấp Bệnh Viện Đại Học Y Dược, …). Khi đã được kiểm soát tốt, việc sử dụng thuốc sẽ giảm dần đến mức tối thiểu.

Việc điều trị hen suyễn bằng đông y như cá ngựa hay gì gì đó, thú thật, tôi hoàn toàn không có hiểu biết gì nên xin được không trả lời nhé.

Chúc bạn giúp các cháu “vui sống cùng hen suyễn”.

Để xem thêm hỏi đáp, vui lòng nhấp chuột vào đây

Hướng Dẫn Mới Về Kiểm Soát Hen Suyễn Ở Phụ Nữ Mang Thai

mangthai.jpgMặc dù tỷ lệ tử vong do hen suyễn trong những năm gần đây đã giảm đi, tỷ lệ mắc suyễn và biến chứng của nó ngày một gia tăng. Theo Bác sĩ Mitchell P. Dombrowski, Bác sĩ Michael Schatz và cộng sự thuộc Hiệp Hội Sản Phụ Khoa Hoa Kỳ (ACOG - The American College of Obstetricians and Gynecologists) thì “Hen suyễn là bệnh nội khoa thường gặp, có khả năng nguy hiểm và có thể gây ảnh hưởng trên khoảng 4 – 8% phụ nữ mang thai”. Mục đích của điều trị hen suyễn trong lúc mang thai là ngăn chặn những cơn thiếu oxy cho mẹ giúp cung cấp oxy đầy đủ cho thai. Điều trị tối ưu hen suyễn trong lúc mang thai bao gồm: kiểm soát chức năng hô hấp, tránh hoặc kiểm soát các chất kích hoạt cơn suyễn (chẳng hạn khói thuốc lá), giáo dục bệnh nhân, điều trị bằng thuốc cho từng trường hợp để duy trì chức năng phổi bình thường. Việc điều trị bằng thuốc cần tuân theo nguyên tắc sử dụng lượng thuốc thấp nhất có hiệu quả để kiểm soát hen suyễn, với các khuyến cáo đặc biệt dựa trên mức độ trầm trọng của hen suyễn.

  • Đối với suyễn nhẹ, gián đoạn (lâu lâu có một cơn): dùng albuterol khi cần, không cần dùng đều đặn hàng ngày.
  • Đối với suyễn nhẹ, dai dẵng: thích hợp nhất là hít corticosteroid liều thấp. Các thuốc thay thế có thể là cromolyn, thuốc đối kháng thụ thể leukotrien (montelukast chẳng hạn) hoặc theophylline.
  • Đối với suyễn trung bình, dai dẵng: thích hợp nhất là hít liều thấp corticosteroid và salmeterol hoặc hít corticosteroid liều trung bình hoặc hít corticosteroid liều trung bình và salmeterol nếu cần.
  • Đối với suyễn trung bình, dai dẵng: phác đồ thay thế là hít corticosteroid liều thấp hay liều trung bình (nếu cần) cùng với thuốc đối kháng thụ thể leukotrien (montelukast chẳng hạn) hoặc theophylline.
  • Đối với suyễn nặng, dai dẵng: thích hợp nhất là hít liều cao corticosteroid và salmeterol, cộng với uống corticosteroid nếu cần.
  • Đối với suyễn nặng, dai dẵng: phác đồ thay thế là hít corticosteroid liều cao và theophylline, cộng với uống corticosteroid nếu cần.

Trong thai kỳ, corticosteroid hít thích hợp nhất là budesonide. Thuốc giãn phế quản dùng cắt cơn thích hợp nhất là hít albuterol.

Việc kiểm soát hen suyễn trong lúc mang thai là rất cần thiết. Bởi vì, phụ nữ mang thai bị suyễn nặng và không được kiểm soát tốt có thể dẫn đến sinh non, phải mổ lấy thai, tiền sản giật, thai kém phát triển, các biến chứng chu sinh… Nặng nề hơn có thể gây biến chứng cho mẹ hoặc thậm chí là tử vong.

(theo http://www.medscape.com/pulmonarymedicine)

Câu Hỏi Bạn Đọc Quan Tâm Nhiều Nhất (trên 75% bạn đọc đặt câu hỏi có liên quan với câu hỏi này)

Hỏi:

Hen suyễn có di truyền hay không?

Đáp:

Cho đến nay hen suyễn là bệnh có di truyền hay không vẫn còn đang bàn cãi. Dù rằng “trường phái” cho rằng hen suyễn có di truyền “có vẻ” có lý hơn, nhưng các nhà khoa học vẫn chưa chứng minh đượcđiều này một cách rõ ràng. Và tất nhiên cũng chưa tìm ra được gene gây bệnh hen suyễn. Bệnh hen suyễn cho đến nay vẫn chưa được xác định một cách chắc chắn là có di truyền hay không? Tuy nhiên, rõ ràng rằng, hen suyễn là bệnh có mang tính chất gia đình. Nghĩa là, trong một gia đình nếu bố hoặc mẹ hoặc cả bố mẹ bị hen suyễn thì con cái của họ dễ bị hen suyễn hơn so với những đứa trẻ khác. Điều này cũng có một số tác giả giải thích bằng “giả thuyết vệ sinh” (sống trong cùng gia đình sẽ có điều kiện vệ sinh môi trường giống nhau vì thế sẽ có những “chất gây suyễn” giống nhau). Một số nghiên cứu đã cho thấy có một sự liên quan mật thiết giữa hen suyễn và chỉ số khối của cơ thể cao (BMI cao – bạn tạm hiểu BMI cao là béo phì – dù chưa thật chính xác), người bị béo phì dễ bị hen suyễn và ngược lại. Điều này đang được cố gắng chứng minh bằng có một bộ gen chung ảnh hưởng trên cả béo phì lẫn hen suyễn. Các nhà khoa học thuộc Đại Học Washington ở Seattle (Hoa Kỳ) đã nghiên cứu trên 1001 cặp sinh đôi cùng trứng và 383 cặp sinh đôi khác trứng đã chứng minh có ảnh hưởng di truyền trên hen suyễn và béo phì.

« Previous entries · Next entries »

benh suyen, bệnh suyễn, hen phe quan, dieu tri benh suyen, hen phế quản benh hen suyen, bệnh hen suyễn, chua benh hen suyen, viêm phế quản hen phe quan, chữa bệnh suyễn chua benh suyen, viem phe quan, hen phe quan, hen suyen, benh suyen chua benh suyen, hen phế quản, bệnh suyễn, viêm phế quản, tri viem phe quan, tri hen suyen viem phe quan, bệnh suyễn, hen phe quan, benh suyen