Uống trà, cà phê hạn chế đột quỵ

Đột qụy là một bệnh cấp cứu nội khoa. Chi phí điều trị và hồi phục cho một bệnh nhân bị đột quỵ rất lớn và cũng rất mất thời gian. Tại Mỹ, đột quỵ là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ ba: cứ mỗi 45 giây có một người bị đột quỵ và mỗi ba phút có một người tử vong vì đột quỵ. Với dân số khoảng 300 triệu người, hàng năm Hoa Kỳ có khoảng 600 ngàn người bị đột quỵ và khoảng 160 ngàn người bị tử vong vì đột quỵ.
Đột quỵ là gì?
Đột quỵ là một biến cố có khả năng đe dọa tính mạng. Còn được gọi là tai biến mạch máu não, biến cố này xảy ra khi phần nào đó của não không được các mạch máu nuôi cung cấp đủ oxy để sống. Có hai loại đột quỵ chính là thiếu máu não cục bộ (còn gọi là nhồi máu não) và xuất huyết não. Loại đột quỵ thường gặp nhất, chiếm 80% các loại đột quỵ, là đột quỵ do thiếu máu não cục bộ do tắc nghẽn dòng máu cung cấp oxy cho não (sự tắc nghẽn này thường là cục máu đông). Loại đột quỵ này có một dạng nhẹ hơn gọi là cơn thiếu máu não thoáng qua. Loại đột quỵ thường gặp thứ hai là đột quỵ do xuất huyết trong não hay xung quanh não.
brain1.JPGTriệu chứng của đột quỵ thường xuất hiện một cách đột ngột, dù ít, nhưng đôi khi cũng có thể từ từ. Chúng có thể là một hay nhiều biểu hiện sau: yếu liệt, lú lẫn, choáng váng, nói khó hay các triệu chứng trí tuệ tiêu cực khác. Những bệnh nhân bình phục sau đột quỵ có thể còn lại một vài di chứng. Có nhiều yếu tố nguy cơ đi kèm với đột quỵ như:
•    Tăng huyết áp. Đây được xem là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của đột quỵ. Người bị tăng huyết áp có nguy cơ bị đột quỵ tăng 4 - 6 lần so với người không bị tăng huyết áp.
•    Bệnh động mạch vành. Có sự liên quan giữa bệnh động mạch vành và đột quỵ do thiếu máu não cục bộ. Cả hai bệnh này có nguồn gốc chung là xơ vữa động mạch. Hơn nữa, bệnh mạch vành có khả năng gây biến chứng trên tim và biến chứng trên tim có thể là nguy cơ của đột quỵ.
•    Đột quỵ có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng theo CDC (Trung tâm Phòng và chống bệnh Hoa Kỳ) thì có gần ba phần tư các trường hợp đột quỵ xảy ra ở tuổi lớn hơn 65.
•    Nam giới có nguy cơ bị đột quỵ hơi cao hơn nữ giới, nhưng nữ giới dễ bị tử vong do đột quỵ hơn nam.
•    Rung nhĩ. Là một loại rối loạn nhịp tim, rung nhĩ dễ tạo cục máu đông làm tăng nguy cơ đột quỵ.
•    Những yếu tố nguy cơ khác là tiểu đường týp 2 (là loại tiểu đường không phụ thuộc insulin, thường được điều trị bằng thuốc hạ đường huyết uống), hút thuốc lá, tiền sử gia đình có người bị đột quỵ, rối loạn cholesterol (tăng loại cholesterol xấu và giảm loại cholesterol tốt), béo phì, ít hoạt động thể lực, bệnh trầm cảm…
Để dự phòng đột quỵ, phương pháp cơ bản nhất là loại bỏ hoặc kiểm soát những yếu tố nguy cơ có thể tác động được (tuổi, tiền sử gia đình là những yếu tố nguy cơ không thể tác động được). Việc loại bỏ hay kiểm soát các yếu tố nguy cơ tùy thuộc vào từng loại nguy cơ. Một nghiên cứu gần đây cho hay trà và cà phê có tác dụng trong việc làm giảm nguy cơ đột quỵ do thiếu máu não cục bộ bất chấp các yếu tố nguy cơ như tuổi, tăng huyết áp, tăng lipid máu, bị tiểu đường hoặc bị bệnh tim.
Lợi ích của trà và cà phê
Cả trà và cà phê đều được sử dụng rộng rãi dưới dạng thức uống có caffeine. Tác dụng này của trà và cà phê được nói đến đầu tiên là do tác dụng của caffeine. Caffeine là tinh thể xathine màu trắng có vị đắng, có hoạt tính như một thuốc kích thích hoạt động tinh thần và lợi tiểu nhẹ. Lợi ích sức khỏe đối với đột quỵ của nó là tính chống oxy hóa. Một số nghiên cứu đã chứng minh rằng caffeine có tác dụng đảo ngược hiện tượng viêm và rối loạn chức năng nội mô và cải thiện tính nhạy cảm với insulin ở bệnh nhân tiểu đường.
Các tác động có lợi của cà phê và trà cũng được nói đến vai trò ngăn chặn đột quỵ do thiếu máu não cục bộ. Vai trò này đã được chứng minh về mặt sinh học. Trong trà và cà phê có các hợp chất pholic có đặc tính chống oxy hóa giúp dự phòng xơ vữa động mạch.
Đa phần đột quỵ được gây ra bởi cục máu đông làm giảm lượng máu đến nuôi các phần não bị ảnh hưởng. Khi không được cung cấp máu đầy đủ, não nhanh chóng bị tổn thương và có thể bị tổn thương vĩnh viễn. Caffeine có thể cải thiện dòng máu đến não giúp giảm tổn thương và cải thiện kết quả sau đột quỵ.
Trong trà có chứa một lượng lớn polyphenol, có tác dụng ngăn chặn sự oxy hóa cholesterol LDL (cholesterol xấu) và có thể ngăn chặn hiện tượng viêm. Chống oxy hóa và ngăn hiện tượng viêm góp phần vào giảm nguy cơ đột quỵ.
Một nghiên cứu lớn đã được tiến hành ở Phần Lan gần đây cũng nêu rõ khả năng có thể ngăn chặn đột quỵ của trà và cà phê. Nghiên cứu này đã được thực hiện trên gần 30 ngàn nam giới tuổi từ 50 - 69, có hút thuốc lá và chưa hề bị đột quỵ trước đây. Kết quả của nghiên cứu đã được đăng trên tạp chí Đột quỵ 2008 chỉ ra rằng những người hút thuốc lá nếu sử dụng mỗi ngày tám tách cà phê hay nhiều hơn (mỗi tách cà phê 100ml có chứa 80mg cà phê) thì giảm được nguy cơ bị đột quỵ do thiếu máu não cục bộ là 23%, trong khi đó những người uống hai tách trà đen mỗi ngày hay nhiều hơn (mỗi tách trà 100ml có chứa 26 mg trà) cũng giảm được nguy cơ bị đột quỵ do thiếu máu não cục bộ là 21% so với những người không uống hay ít uống trà và cà phê. Sự liên quan này độc lập với các yếu tố nguy cơ khác.
Tuy nhiên, cả trà và cà phê đều không có ảnh hưởng trên các loại đột quỵ khác, chẳng hạn đột quỵ do xuất huyết não.

BS. Nguyễn Hoàng Quân (theo DNSG Cuối Tuần)

benh suyen, bệnh suyễn, hen phe quan, dieu tri benh suyen, hen phế quản benh hen suyen, bệnh hen suyễn, chua benh hen suyen, viêm phế quản hen phe quan, chữa bệnh suyễn chua benh suyen, viem phe quan, hen phe quan, hen suyen, benh suyen chua benh suyen, hen phế quản, bệnh suyễn, viêm phế quản, tri viem phe quan, tri hen suyen viem phe quan, bệnh suyễn, hen phe quan, benh suyen